काठमाडौं । नेपालका प्रथम जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री तथा प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका अगुवा विश्वेश्वरप्रसाद (बिपी) कोइरालाको ४३ औँ स्मृति दिवस आज (मंगलबार) देशभर विविध कार्यक्रममार्फत मनाइँदैछ।
प्रजातन्त्र स्थापनाका लागि जीवनभर संघर्षरत कोइरालाको सम्झनामा नेपाली कांग्रेस, पार्टीका भ्रातृ संगठन, बिपी संग्रहालय समिति लगायत संस्थाहरूले देशव्यापी कार्यक्रमको आयोजना गरेका छन्। बिपी कोइरालाको निधन वि.सं. २०३९ साल साउन ६ गते भएको थियो।
वि.सं. १९७१ साल भदौ २४ गते जन्मिएका बिपी कोइराला वि.सं. २०१५ को ऐतिहासिक आमनिर्वाचनपश्चात २०१६ साल जेठमा नेपालका पहिलो जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री बनेका थिए।
साहित्य र राजनीतिमा दुबै क्षेत्रमा प्रभावशाली उपस्थिति
बिपी कोइराला न केवल राजनीतिमा प्रखर नेतृत्वकर्ता थिए, उनी नेपाली साहित्यमा मनोवैज्ञानिक यथार्थवादी धाराका प्रवर्तक समेत हुन्। उनका प्रमुख कृतिहरूमा तीन घुम्ती, सुम्निमा, मोदी आइन, नरेन्द्रदाई, हिटलर र यहुदी, र बाबु, आमा र छोरा लगायत ६ उपन्यास रहेका छन्। साथै, श्वेत भैरवी र दोषी चस्मा जस्ता कथा संग्रहहरूले पनि उनको साहित्यिक हैसियतलाई बलियो बनाएका छन्।
राजनीतिक दर्शन र संघर्षको दस्तावेज
उनको आत्मकथात्मक रचना आत्मवृत्तान्त, जेल जर्नल, र फेरि सुन्दरीजल लगायत पुस्तकहरूले नेपालको तत्कालीन राजनीतिक अवस्था र उनीले भोगेका कठिनाइको जीवन्त चित्रण गर्छन्। बिपीले वि.सं. २०३३ मा मेलमिलापको नीति अवलम्बन गर्दै आठवटा ज्यान मुद्दाको पर्वाह नगरी भारतबाट स्वदेश फर्केर नेपाली राजनीतिमा नयाँ आयाम दिएका थिए।
सङ्ग्रहालयमार्फत बिपीको स्मरण
वि.सं. २०६१ भदौ २४ गते बिपी कोइरालाको सम्झनामा सुन्दरीजलस्थित बन्दीगृहलाई बिपी सङ्ग्रहालयका रूपमा उद्घाटन गरिएको थियो। संग्रहालयमा बिपीको जीवनसँग सम्बन्धित ऐतिहासिक सामग्रीहरू, २००७ सालको क्रान्तिमा प्रयोग भएको ट्याङ्कर र काँग्रेसले अपहरण गरेको विमान समेत प्रदर्शनीमा राखिएको छ। २०७२ को भूकम्पले क्षतिग्रस्त बनाएको संग्रहालय अहिले पुनर्निर्माण भई पुनः सञ्चालनमा ल्याइएको छ।
स्मृति दिवसमा पुरस्कार वितरण
यस अवसरमा संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयको आयोजनामा बालुवाटारस्थित प्रधानमन्त्री निवासमा बिपी कोइराला राष्ट्रिय पुरस्कार वितरण गरिने कार्यक्रम तय गरिएको छ। पुरातत्त्व अधिकृत भीष्म बाँस्कोटाका अनुसार, पुरस्कार वितरण समारोह पनि स्मृति दिवसको एक प्रमुख भाग हुनेछ।
बिपी कोइरालाको राष्ट्रियता, प्रजातन्त्र र समाजवाद मा आधारित सोच र उनको मेलमिलापको नीति आज पनि नेपाली राजनीतिमा मार्गदर्शकको रूपमा स्मरण गरिन्छ। उनीप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै आज देशभर आयोजित कार्यक्रमहरूले उनको योगदानलाई पुनः जीवित तुल्याएको छ।
प्रतिक्रिया