नेपाल–रुस सम्बन्धको ७० वर्ष: ऐतिहासिक मित्रतादेखि भविष्यको रणनीतिक सहकार्यतर्फ

काठमाडौं, काठमाडौंस्थित रसियन हाउसमा आयोजित उच्चस्तरीय छलफल कार्यक्रममार्फत नेपाल–रुस कूटनीतिक सम्बन्धको ७०औँ वार्षिकोत्सव मनाइएको छ। कार्यक्रममा द्विपक्षीय सम्बन्धको ऐतिहासिक गहिराइसँगै भविष्यका सम्भावनाबारे विस्तृत चर्चा गरिएको थियो।

कार्यक्रममा पूर्व परराष्ट्र मन्त्री रमेश नाथ पाण्डे, परराष्ट्र मन्त्रालय (युरोप डिभिजन) का सहसचिव गणेश प्रसाद ढकाल, नेपालका लागि रुसी महासंघका कार्यवाहक राजदूत रिन्चेन रक्षाायेभ तथा रुसका लागि नेपालका पूर्व राजदूत हिरणयलाल श्रेष्ठलगायतको उपस्थिति रहेको थियो। कार्यक्रम नेपाल–रुस मैत्री तथा सांस्कृतिक संघका महासचिव स्वराज शाक्यको अध्यक्षतामा सम्पन्न भएको थियो।

छलफलमा नेपाल–रुस सम्बन्धलाई केवल कूटनीतिक औपचारिकतामा सीमित नभई विकास सहकार्य, शिक्षा र जनस्तरको कूटनीतिमार्फत विकसित हुँदै गएको साझेदारीका रूपमा प्रस्तुत गरियो। वक्ताहरूले सन् १९५६ मा सम्बन्ध स्थापना भएदेखि पूर्वाधार, जलविद्युत, स्वास्थ्य तथा मानव स्रोत विकासमा रुसले पुर्‍याएको योगदान उल्लेख गरे।

उद्घाटन मन्तव्यमा अनास्तासिया खोखलोभाले नेपाल–रुस सम्बन्धको दीर्घकालीन आधार सांस्कृतिक र शैक्षिक आदान–प्रदान रहेको उल्लेख गर्दै यसले पुस्तौँसम्म सम्बन्धलाई बलियो बनाउने बताइन्।

सहसचिव गणेश प्रसाद ढकालले नेपालको भावी अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारीबारे प्रकाश पार्दै पूर्वाधार विकास, शिक्षा, प्रविधि हस्तान्तरण र क्षमता अभिवृद्धिमा केन्द्रित सहकार्य आवश्यक रहेको धारणा राखे। उनले जनस्तरको सम्बन्ध सुदृढ बनाउन सार्वजनिक कूटनीतिको भूमिका महत्वपूर्ण रहेको बताउँदै रसियन हाउसले छात्रवृत्ति र सांस्कृतिक आदान–प्रदानमा खेलेको भूमिकाको प्रशंसा गरे।

मुख्य अतिथि रमेश नाथ पाण्डेले सम्बन्धको ऐतिहासिक स्थायित्व स्मरण गर्दै यसको आधुनिकीकरणमा जोड दिए। उनले राष्ट्रबीचको मित्रता जनताका आकांक्षासँग जोडिनुपर्ने उल्लेख गर्दै युवा सहभागिता र ज्ञान आदान–प्रदान विस्तार गर्नुपर्ने बताए।

कार्यक्रममा जनस्तरको कूटनीतिलाई विशेष प्राथमिकता दिइयो। सुगत रत्न कंसाकारले पर्यटन र सांस्कृतिक सम्पर्कलाई भविष्यका महत्वपूर्ण क्षेत्रका रूपमा उल्लेख गर्दै रुसबाट नेपाल आउने पर्यटक वृद्धि तथा सम्भावित प्रत्यक्ष हवाई सम्पर्कले सम्बन्धलाई थप व्यावहारिक बनाउने बताए।

समापन मन्तव्यमा रिन्चेन रक्षाायेभले नेपाल–रुस सम्बन्ध समानता, पारस्परिक सम्मान र अहस्तक्षेपका सिद्धान्तमा आधारित रहेको उल्लेख गर्दै भविष्यमा पनि सहकार्य निरन्तर रहने विश्वास व्यक्त गरे।

कार्यक्रमले ७०औँ वार्षिकोत्सवलाई विगतको स्मरणमा सीमित नराखी भविष्यतर्फ उन्मुख रणनीतिक अवसरका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। शिक्षा, युवा आदान–प्रदान, पर्यटन र सांस्कृतिक सहकार्यमार्फत द्विपक्षीय सम्बन्धलाई अझ सुदृढ र जनमुखी बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।